Εγκαίνια Έκθεσης ζωγραφικών έργων, σχεδίων και ντοκουμέντων
«Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω»
Με μεγάλη λαμπρότητα πραγματοποιήθηκαν την Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026,
ανήμερα της εορτής του πολιούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου, τα εγκαίνια
της έκθεσης «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω».
Η έκθεση εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Αν. Τασούλα,
ο οποίος στον λόγο του αναφέρθηκε στο έργο του Ν.Γ. Πεντζίκη και την σχέση του με το
Άγιον Όρος: Κοσμοπολίτης και κοσμοκαλόγερος, Βυζαντινός και Ευρωπαίος, ορθόδοξος
και μοντέρνος, αντισυμβατικός και αντικομφορμιστής, «παις αεί παίζων» με τα
γράμματα, τους αριθμούς και τις ζωγραφιές, «παιζωγράφος», όπως
αυτοχαρακτηριζόταν, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ο ξεχωριστός λόγιος της «Μητέρας
Θεσσαλονίκης» συνέθεσε ένα ξεχωριστό έργο που αντλεί από τη βυζαντινή, δημώδη
και εκκλησιαστική παράδοση, εμβαπτίζεται στις αναζητήσεις της λογοτεχνικής
πρωτοπορίας, και παραμένει ιδιαίτερο, ακατάτακτο, και άκρως γοητευτικό.
Και συνεχίζει λίγο παρακάτω: Το αγιορείτικο περιβάλλον, ανθρώπινο, κτιστό και φυσικό
αλλά και άκτιστο, υπερφυσικό, θα αποτελέσει ζείδωρη πηγή καλλιτεχνικής εμπνεύσεως
για τον Πεντζίκη. Εκεί διδάχθηκε, όπως γράφει στο δοκίμιό του «Έρως της εκκλησίας»
του 1962, «την έννοια του ρυθμού ως βασικού ερμηνευτικού στοιχείου του κόσμου και
της ανθρώπινης ζωής», εκεί εξήγαγε συμπεράσματα «περί των ορίων του
προσωπικού», εκεί διαπίστωσε ότι «το ωραίο, όταν υπάρχει προς τούτο συγκίνηση,
μπορεί να κομματιαστεί και να μεταφερθεί έξω από την ενότητα που το γέννησε σε
άλλη και άλλη, μέχρι που να μπορεί σήμερα να περιβληθεί την μυθική αλουργίδα των
επών του Ομήρου και, ενδεδυμένο τα παλαιά, να παρουσιάζεται συγχρονισμένο, προς
τις πιο επίκαιρες φιλοσοφικές απόψεις».
Ο Ιερομόναχος Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης, εκπρόσωπος της Ιεράς Κοινότητας του
Αγίου Όρους ανέγνωσε τον χαιρετισμό της Ιεράς Κοινότητας όπου ανάμεσα στα
υπόλοιπα αναφέρει και τα εξής: Ἡ ἰδιαιτερότητα τοῦ Πεντζίκη βρίσκεται ἀκριβῶς στὸ
ὅτι κατόρθωσε νὰ μεταπλάσει αὐτὴ τὴν ἐμπειρία σὲ λόγο καὶ τέχνη. Ὡς λογοτέχνης καὶ
ζωγράφος δὲν ἐπεδίωξε ἁπλῶς νὰ ἀποδώσει τὴν ἐξωτερικὴ μορφὴ τῶν πραγμάτων,
ἀλλὰ νὰ ἀναζητήσει τὸ βαθύτερο νόημα ποὺ κρύβεται πίσω ἀπ’ αὐτά. Ἡ ἰδιότυπη
ζωγραφική γραφή του, με την ἐπιμονή στη μικρή λεπτομέρεια και την προσεκτική
παράθεση τῶν ἐμπειρικῶν στιγμῶν, μέσα ἀπὸ τὶς ὁποῖες ἡ εἰκόνα συγκροτεῖται
σταδιακά, μαρτυρεῖ ἕνα βλέμμα ποὺ δὲν ἀρκεῖται στὴν ἐπιφάνεια, ἀλλὰ ἀναζητεῖ τὸ
ὅλον μέσα ἀπὸ τὸ ἐλάχιστο. Ἡ βυζαντινὴ καὶ ὀρθόδοξη παράδοση, ὅπως βιώνεται καὶ
διαφυλάσσεται στὸ Ἅγιον Ὄρος, ἀποτέλεσε γι’ αὐτὸν ὄχι ἁπλῶς ἀντικείμενο μελέτης,
ἀλλὰ ζωντανὴ πηγὴ δημιουργίας.
Ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης και Πρόεδρος του Δ.Σ. της Αγιορειτικής Εστίας κ. Στέλιος
Αγγελούδης καλωσόρισε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην έκθεση και μίλησε για το
σπουδαίο έργο του μεγάλου Θεσσαλονικέως δημιουργού: Η Θεσσαλονίκη, πόλη με
μακραίωνη βυζαντινή κληρονομιά και διαρκή πολιτιστική παρουσία, υπήρξε για τον
Πεντζίκη κάτι περισσότερο από τον τόπο όπου έζησε και δημιούργησε. Ήταν ένας
ζωντανός κόσμος μνήμης και συμβολισμών, τον οποίο παρατηρούσε και ερμήνευε με το
δικό του, μοναδικό βλέμμα. Και μέσα σε αυτόν τον κόσμο, το Άγιον Όρος κατείχε μια
ξεχωριστή θέση. Η σχέση του με την Αθωνική Πολιτεία δεν ήταν περιστασιακή. Υπήρξε
μια μακρά πορεία επιστροφών, συναντήσεων και πνευματικής αναζήτησης. Στον Άθω ο
Πεντζίκης ανακάλυπτε έναν τρόπο να προσεγγίζει την τέχνη, τη φύση και την
ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από το πρίσμα της πίστης και της ορθόδοξης παράδοσης. Οι
εικόνες, οι τοιχογραφίες, τα μοναστήρια, οι άνθρωποι και οι μικρές λεπτομέρειες της
ζωής γίνονταν αφορμές για στοχασμό και δημιουργία.
Ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της Αγιορειτικής Εστίας κ.
Βασίλειος Γάκης, επισήμανε ότι: Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα των 61ων
Δημητρίων, του ιστορικού πολιτιστικού θεσμού της Θεσσαλονίκης, ο οποίος εδώ και
δεκαετίες αποτελεί σημείο συνάντησης της τέχνης, της ιστορίας και της σύγχρονης
δημιουργίας. Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία της έκθεσης του Πεντζίκη αποκτά ιδιαίτερη
σημασία. Αναδεικνύει τους ιστορικούς και πνευματικούς δεσμούς της Θεσσαλονίκης με
το Άγιον Όρος και υπογραμμίζει τη δυνατότητα της τέχνης να μετατρέπει την ιστορική
μνήμη σε ζωντανή εμπειρία.
Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και όλους τους προσκεκλημένους της έκθεσης,
καλωσόρισε στην Αγιορειτική Εστία ο Διευθυντής της Αναστάσιος Ντούρος, ενώ ο
επιμελητής της έκθεσης Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης, μίλησε για την έκθεση και το
έργο του πατέρα του: Περιδιαβάζοντας τὴν ἔκθεση θὰ ἀκούσετε τὸν Νῖκο Γαβριὴλ
Πεντζίκη νὰ λέει ὅτι χωρὶς τοὺς Ἅγιορεῖτες δὲν θὰ τὰ εἶχε βγάλει πέρα. Ἴσως, λοιπόν, ἡ
συναναστροφὴ τοῦ Νίκου Γαβριὴλ Πεντζίκη μὲ τὸν Ἄθω καὶ τοὺς Ἁγιορεῖτες πατέρες,
ποὺ ἡ ἔκθεση αὐτὴ παρουσιάζει καὶ ψηλαφεῖ, νὰ εἶναι αὐτὸ ποὺ τοῦ ἐπέτρεψε, πὲς πὲς
νὰ μείνει ἐσαεὶ παῖς εἰς πεῖσμα τῶν συνομηλίκων του, δίνοντας λαβὴ γιὰ δύο
φαινομενικὰ ἀντιφατικοὺς τίτλους ἐφημερίδων τὴν ἡμέρα τῆς κηδείας του: «Ἡ
Θεσσαλονίκη ἔχασε τὸν παπποῦ της» ἔγραφε ἡ μιὰ ἐφημερίδα, «Μᾶς ἔφυγε ὁ ἔφηβος»
ἔγραφε ἡ ἄλλη.
Στα εγκαίνια παραβρέθηκαν ο Υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για θέματα
Σύγχρονου Πολιτισμού κ. Ιάσων Φωτήλας, ο οποίος εκπροσώπησε τον Πρωθυπουργό
Κυριάκο Μητσοτάκη, ο Υφυπουργός Μακεδονίας Θράκης Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο
Πανασιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Ιάκωβος Αθανασίου, Πρωτοσύγκελος της Ιεράς
Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, ο οποίος εκπροσώπησε τον Παναγιώτατο Μητροπολίτη
Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεο, ο Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Αθλητισμού της
Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Χρήστος Μήττας, ο Πρόεδρος της Ε.Μ.Σ. Βασίλειος
Πάππας, ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Πρωτοπρεσβύτερος
Αθανάσιος Γκίκας, εκπρόσωποι των φορέων της πόλης και πλήθος κόσμου.
Υπενθυμίζουμε ότι η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα των 61ων ΔΗΜΗΤΡΙΩΝ του
Δήμου Θεσσαλονίκης, και για την υλοποίηση της, η Αγιορειτική Εστία συνεργάστηκε με
σημαντικούς εκκλησιαστικούς, πολιτιστικούς και καλλιτεχνικούς φορείς, καθώς και με
συλλέκτες. Συγκεκριμένα, πολύτιμο υλικό παραχώρησαν οι Ιερές Μονές Ιβήρων και
Σίμωνος Πέτρας, η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου – Σκήτη Βεροίας, το Τελλόγλειο
Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ., το Ίδρυμα Ωνάση, το Αρχείο ΕΡΤ Α.Ε., το Αρχείο Νεοελληνικής
Θρησκευτικής Τέχνης, οι γκαλερί Ειρμός και Καλφαγιάν, η Συλλογή Ειρήνης
Παναγοπούλου, καθώς και ιδιωτικές συλλογές.
Διάρκεια έκθεσης: 23 Οκτωβρίου 2026 έως 23 Ιανουαρίου 2027
Επισκέψεις κοινού:
Δευτέρα, Τετάρτη: 09.00–16.00
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 09.00–20.00
Σάββατο: 09.00–15:00
Τελευταία είσοδος 30΄ πριν το κλείσιμο της έκθεσης
Κυριακή: κλειστά
Οργανωμένες ομάδες, εκπαιδευτικές επισκέψεις σχολείων κατόπιν ενημέρωσης στο
τηλέφωνο 2310263308
Είσοδος ελεύθερη
ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ
Εγνατία 109, 546 35 Θεσσαλονίκη
Τ. 2310263308 & 2310250648
agioritikiestia.gr | info@agioritikiestia.gr | eshop.agioritikiestia.gr
