ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1912-2012
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ / ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗΣ_BERNARD CUOMO
ΤΟΠΟΣ : ΓΚΑΛΕΡΙ « Darius ALLATINI-DASSAULT »
ΓΑΛΛΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 7 ΙΟΥΝΙΟΥ – 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2012
ΕΓΚΑΙΝΙΑ : 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012, ΩΡΑ 20.30
Το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, με το Γενικό Προξενείο Γαλλίας. διοργανώνει έκθεση αφιερωμένη στο έργο του Γάλλου αρχιτέκτονα Bernard Cuomo και του Έλληνα συνεργάτη του Πρόδρομου Νικηφορίδη, υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης, με σκοπό να αναδείξει τις δημιουργίες και μελέτες τους τα τελευταία 20 χρόνια, στη Θεσσαλονίκη αλλά και την ευρύτερη περιοχή.
Η επιλογή των περιοχών μελέτης ήταν πάντα για τους αρχιτέκτονες πεδίο συνάντησης με την πόλη της Θεσσαλονίκης. Περιοχές που με τα διαφορετικά τους χαρακτηριστικά αποτελούν τις πολλαπλές εκδοχές μίας πόλης ενιαίας, πεδία συνάντησης των ιστορικών περιόδων, του ιδιωτικού και δημόσιου χώρου, του φυσικού και του κτισμένου, του τοπικού και μητροπολιτικού.
Ο βραβευμένος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων για τον ανασχεδιασμό του άξονα της Αριστοτέλους του γάλλου αρχιτέκτονα Ernest Hebrard το 1997, το Α’ Βραβείο του ευρωπαϊκού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού νέων αρχιτεκτόνων για τη Μενεμένη Θεσσαλονίκης, το Α’ Βραβείο για την Ακαδημία Γραμμάτων και Τεχνών του Δήμου Καλαμαριάς, η Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης, η μελέτη για την ανάπλαση της ευρύτερης περιοχής των κοιμητηρίων της Ευαγγελίστριας, το Νέο κτίριο της Τράπεζας της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη και η Βραβευμένη Ανάπλαση της Νέας Παραλίας Θεσσαλονίκης αποτελούν μερικές μόνο από τις μελέτες και τα έργα που θα παρουσιαστούν στην έκθεση του Γαλλικού Ινστιτούτου.
Η αναβάθμιση και αξιοποίηση του δημόσιου χώρου αποτελούν ίσως το προσφιλέστερο θέμα των αρχιτεκτόνων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ασχολούνται ταυτόχρονα με το σχεδιασμό κτιρίων, επαγγελματικών χώρων και αντικειμένων.
!
Η έκθεση περιλαμβάνει σχέδια και μακέτες των μελετών και φωτογραφίες των υλοποιημένων έργων που οργανώνονται σύμφωνα με τις παρακάτω θεματικές ενότητες.
!
ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΣΗ / η κατάκτηση του δημόσιου χώρου
Ο δημόσιος χώρος μιας πόλης αποτελεί το σημαντικότερο συστατικό της στοιχείο, την κατεξοχήν εικόνα της στα μάτια πολιτών και επισκεπτών, είναι ο τόπος που προσλαμβάνεται και ερμηνεύεται από τον καθένα διαφορετικά, ανάλογα με τα προσωπικά του βιώματα και την αντίληψη που διαθέτει για την πόλη και τη ζωή του μέσα σε αυτή. Η περιήγηση ενός επισκέπτη στο δημόσιο χώρο, στα πάρκα και τις πλατείες μιας πόλης αρκεί για να τον κατευθύνει στην κατανόηση της βασικής της δομής αλλά κυρίως στην πρόσληψη και κατανόηση της ατμόσφαιράς της.
Η λειτουργική και αισθητική απαξίωση του ελληνικού αστικού περιβάλλοντος έρχεται, όχι αδικαιολόγητα, μέσα από τα υπάρχοντα προβλήματά του. Η ετερογένεια της ελληνικής πόλης, η πολλαπλότητά της, η πολυεπίπεδη και θραυσματική σχέση της με τον ιστορικό χρόνο, μας διαφεύγει κάτω από την αισθητική ισοπέδωση του δημόσιου χώρου που βιώνουμε καθημερινά.
Η κατάκτηση και οικειοποίηση του δημόσιου χώρου της πόλης αποτελεί το πρωταρχικό ζητούμενο για την εξασφάλιση ενός συνεκτικού τρόπου κατοίκησης μέσα στο διαρκώς μεταβαλλόμενο και ρευστό τοπίο της νέας αστικότητας.
ΑΝΑΔΥΣΗ / η συμφιλίωση των επάλληλων πόλεων
Σε κάθε ιστορική πόλη ανακαλύπτουμε τα επάλληλα στρώματα του χρόνου, ή τα διάφορα αρχιτεκτονικά στρώματα, που συνυπάρχουν, εφάπτονται, χωρίς αναγκαστικά να παίρνουν υπόψη τους το ένα το άλλο. Το φαινόμενο της αργής διάταξης της πόλης σε στρώματα, όταν δηλαδή μια χρονική στιγμή προστίθεται πάνω στην άλλη φέρνοντας μαζί της πολιτισμικές πρακτικές αλλά και νέες μορφολογίες, αποτελεί ένα γεγονός εμπλουτισμού του αστικού τοπίου. Το θέμα όμως είναι τελείως διαφορετικό και πολυσύνθετο όταν αναδύονται αυτές οι τμηματικές λογικές στην ίδια χρονική περίοδο, όταν ένας φλοιός μιας προηγούμενης περιόδου έρχεται στην επιφάνεια της τρέχουσας πόλης. Οι «επάλληλες πόλεις» θέτουν εμπόδια η μια στην άλλη, συγκρούονται ή αλληλοαγνοούνται καθώς διεκδικούν και οι δύο τον παρόντα φυσικό χώρο.
Σε αυτούς ακρ
ιβώς τους τόπους, στις ρωγμές του αστικού ιστού, οφείλουμε να επέμβουμε αποκαθιστώντας την ισορροπία ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν, ανάμεσα στη μνήμη και τη συνέχεια δημιουργώντας το μέλλον της σύγχρονης πόλης. Η λογική, η ένταση, η «ηθική», τελικά, αυτών των επεμβάσεων αποτελούν θέματα ανοικτά προς συζήτηση. Ωστόσο, παρά τη δυσκολία των προσεγγίσεων, η πρόκληση βρίσκεται στην αναζήτηση της «ενιαίας πόλης», μιας πόλης που συντίθεται από τα ξεχωριστά κι ανολοκλήρωτα κομμάτια της, στην πολλαπλότητα και την αμφισημία της.
ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗ / η απόδοση των αστικών θυλάκων
Μέσα στην πολυπλοκότητα και ετερότητα των σημερινών πόλεων δημιουργούνται, για διάφορους λόγους, θύλακες ασυνέχειας. Η πόλη ως ζωντανός οργανισμός εξελίσσεται κι αλλάζει… Οι χρονικές μετατοπίσεις μιας πόλης δημιουργούν αστικά ενδιάμεσα, τόπους που εγγράφονται σαν ρήγματα μέσα στην πυκνή αστική μάζα. Αδιαμόρφωτες εκτάσεις όπου αναδεικνύεται το προϋπάρχον φυσικό ανάγλυφο, τόποι όπου συγκεκριμένες χρήσεις έπεσαν σε μαρασμό και τους συμπαρέσυραν στην υποβάθμιση, καθώς και τόποι όπου ξεπροβάλλουν τα ιστορικά επίπεδα μιας πόλης αποτελούν πλέον ένα πολύτιμο, πρωτογενές υλικό «εν ανεπάρκεια».
Οι ισορροπίες που αναζητούνται ανάμεσα σε αυτούς τους τόπους και την υπόλοιπη πόλη δεν βρίσκονται στην εξομοίωσή τους αλλά στην ενίσχυση ενός δικτύου που ενώνει σημεία και προσδιορίζει ταυτότητες υφαίνοντας τελικά τον ιστό μιας ενιαίας και μοναδικής πόλης.
ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ / η αναγνώριση της εσωστρέφειας
Αστικές νησίδες όπου αναπτύσσεται μια αθέατη για τους πολλούς πόλη, μια πόλη παράλληλη σε αυτή που νομίζουμε πως ζούμε, εσωστρεφής και διαφορετική, παράξενη κι απρόβλεπτη. Αποτελούν έκφραση της ίδιας αστικότητας είτε στην πιο ιδιαίτερη είτε στην πιο «αστραφτερή» της μορφή. Από την «παράξενη ετεροτοπία» του νεκροταφείου, έως τις νέες δυναμικές αστικές νησίδες του τεχνολογικού κόσμου, του θεάματος και της κατανάλωσης, στις παρυφές της διάχυτης πόλης, υπάρχουν τόποι που τους οφείλεται η αναγνώριση της εσωστρέφειας και της οριοθέτησης του διαφορετικού.
Οι αθέατες αστικές νησίδες ακινητοποιούν το χρόνο ή ακολουθούν το δικό τους, αντιπαραθέτουν πολλούς λειτουργικούς χώρους και χρόνους στη θεατρική σκηνή μιας ίδιας πόλης, όμοια όπως, κάποιες φορές, δυσκολεύεται κανείς να αναγνωρίσει τον εαυτό του ακινητοποιημένο σε μια απρόσμενη φωτογραφική έκφραση της στιγμής.
ΠΛΗΡΩΣΗ / η ενίσχυση του ορίου
Οι οριακοί τόποι δεν έχουν κατ’ ανάγκη αρνητικό πρόσημο. Όρια μεταξύ του τεχνητού και φυσικού σώματος μιας πόλης, όρια μεταξύ αστικών τόπων με διαφορετική ιστορία, όρια μεταξύ πραγματικού και δυνητικού, όρια μεταξύ της εντατικής πόλης και της πόλης που παραμένει σιωπηλή. Τα όρια στις σύγχρονες πόλεις πληθαίνουν συνεχώς…
Οι οριακοί τόποι είναι πάντα τόποι γοητευτικοί γιατί εκεί οι αστικές αποχρώσεις διασταυρώνονται και οι διαφορετικές διαδρομές συναντώνται διαμορφώνοντας τοπία όπου η ετερογένεια και το διαφορετικό δεν αποτελούν θύλακες απομόνωσης αλλά την αναγκαία συνθήκη του αστικού πολιτισμού.
Τα αστικά όρια, όταν δεν αποτελούν φράγματα, ούτε σκληρές επισημάνσεις αρχής ή τέλους, είναι τόποι ρευστοί και μόνιμα ενδιάμεσοι που συνδυάζουν εντυπωσιακά τις πολλαπλές τους ταυτότητες. Μπορούν να εμπλουτίσουν το τοπίο της πόλης με νέες αστικές αφηγήσεις, να προκαλέσουν συναντήσεις και περάσματα, να απελευθερώσουν το βλέμμα με φυγές και διευρύνσεις ή με περισυλλογή και σιωπές.
ΣΥΝΕΧΕΙΑ / η διάχυση του δημόσιου χώρου
Οι χώροι μετάβασης από το δημόσιο στο ιδιωτικό, εκεί όπου το μεμονωμένο κτίριο συναντά την αστική κλίμακα, αποτελούν το κρίσιμο ενδιάμεσο όριο. Στη σύγχρονη ελληνική πόλη ουσιαστικά έχουν εκφυλιστεί ή εξαφανιστεί εντελώς. Το υπάρχον οικοδομικό τετράγωνο δημιουργεί αυστηρά όρια μεταξύ κτιρίου και δημόσιου ανοικτού χώρου, καταργώντας κάθε έννοια προσέγγισης.
Σήμερα που τα όρια δημόσιου – ιδιωτικού επαναπροσδιορίζονται συνολικά, η αρχιτεκτονική του δημόσιου ή κοινόχρηστου κτιρίου μπορεί να αποτελέσει το μέσο επαναδιατύπωσης αυτής της σχέσης. Το δημόσιο κτίριο μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου κύκλου της ζωής στο μικροκλίμα της πόλης και παύοντας να είναι στατικό και μονοδιάστατο να ενεργοποιεί τον πολίτη, να αξιώνει και να κερδίζει την προσοχή του. Μέσα σε αυτή την ενεργή και διαδραστική σχέση πολίτη και δημόσιου / κοινόχρηστου κτιρίου επιτυγχάνεται η προσέλκυση των χρηστών, η οικειοποίηση και διεύρυνση του δημόσιου χώρου και επαναδομούνται οι χαμένες συλλογικότητες, από την κλίμακα της γειτονιάς έως την μητροπολιτική κλίμακα της πόλης.
ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ / η συν-κατάθεση του άλλου
Η δομή μιας πόλης είναι πάντοτε η δομή μιας συγκεκριμένης εποχής, εμπεριέχει όμως και τις δομές προηγούμενων ιστορικών εποχών που συνυπάρχουν με τις σύγχρονες. Ακόμη και στην διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου, η πόλη γύρω του αλλάζει και οι αναφορές σε αυτή δεν είναι ποτέ οι ίδιες. Η μεγαλύτερη δυσκολία κατανόησης ενός τόπου έγκειται στο γεγονός, ότι η αντίληψή μας για αυτόν εμπεριέχει καλυμμένη την έννοια του χρόνου. Συσσωρεύει μέσα του τη συλλογική μνήμη, σύμβολα και ίχνη του παρόντος και του παρελθόντος, αλλάζει συνεχώς και έτσι δεν μπορεί να υπακούσει σε μια εύκολη τυπολογική ανάλυση.
Η συνύπαρξη στις σύγχρονες αστικές συνθήκες είναι μια έννοια πολυεπίπεδη και αντανακλά νέες σχέσεις που αναιρούν τα στερεότυπα. Τα όρια δεν είναι αυτονόητα καθώς οι τόποι και οι χρόνοι αναμειγνύονται, ο φυσικός χώρος διευρύνεται, ο χρόνος ζωής του εφήμερου αποκτά άλλες διαστάσεις. Η συνύπαρξη είναι μια δυναμική πράξη προσθήκης, μετατόπισης, μετάλλαξης, αλλά και μια πράξη αφαίρεσης, σε ένα ήδη δομημένο περιβάλλον που δημιουργεί, άλλοτε ήπια και σχεδόν αόρατα, και άλλοτε έντονα και δυναμικά, μεταβάσεις και ηρακλείτεια περάσματα μέσα στη συνεχή σπειροειδή ροή κι εξέλιξη ενός τόπου.
Η έκθεση διοργανώνεται στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 100 χρόνια της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Ανδρέα Κουράκη, Αντιδημάρχου Αστικού Σχεδιασμού, Πολεοδομίας και Δικτύων, Σπύρου Πέγκα, Αντιδημάρχου Πολιτισμού και Τουρισμού και Κωνσταντίνου Ζέρβα, Αντιδημάρχου Περιβάλλοντος, Ποιότητας Ζωής και Ελεύθερων Χώρων. Παρουσιάζεται επίσης με την ευκαιρία της ανακαίνισης της αίθουσας εκθέσεων του Γαλλικού Ινστιτούτου, χάρη στην υποστήριξη της εταιρείας Dassault, εις μνήμη των Αλλατίνη, οικογένεια που συνέβαλε στο να διαμορφωθεί μια σύγχρονη Θεσσαλονίκη.
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ : ΔΕ-ΠΑ : 10.30-13.30 και 18.00-21.00, ΣΑ : 10.30-13.30 (κλειστά : Σάββατο απόγευμα και Κυριακή)
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ : Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, Λεωφόρος Στρατού 2A, 2310 821 231, www.ift.gr, www.nikiforidis-cuomo.com
