Jacques Lacarrière (1925-2005), ΤΟ ΕΡΩΤΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ
Jacques Lacarrière (1925-2005), ΤΟ ΕΡΩΤΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
η Ελλάδα βρίσκεται σε όλο τον κόσμο
Υπάρχει μία φράση του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη που ορίζει την ελληνική ομορφιά και την οποία αγαπώ ιδιαίτερα, διότι συμπυκνώνει την ουσία σε λίγα λόγια: «Eάν 
αποσυνδέσεις την Ελλάδα, 
 στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει; με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις». Σ’ αυτή τη
φράση-έμβλημα πιθανόν να μπορούσαμε να προσθέσουμε κάτι σαν ένα εξωκκλήσι, μία εικόνα, έναν περιστεριώνα, ή κι αρμυρίκια ακόμα. Αλλά η ουσία είναι ότι
το ελληνικό κάλλος είναι το ίδιο λιτό και εξαγνισμένο όσο ένας κυβιστικός πίνακας, όσο κι ένα παιχνίδι σκιάς και φωτός πάνω σ’ ένα τοίχο, σαν γεωμετρικό σχέδιο
του Ευκλείδη, σαν το απόλυτο γαλάζιο των τρούλων ή τη λευκότητα μιας εκκλησιάς πάνω σ’ ένα ερημονήσι. Διότι σ’ αυτήν τη χώρα η ομορφιά είναι αυθόρμητη,
δεν είναι φτιαγμένη με υπολογισμούς, με μεγαλεία ή με επιτήδευση, αλλά με αέναη ευτυχία στις πιο καθημερινές λεπτομέρειες… … …
Άθως (όρος)
O Άθως υπήρξε το θέμα του πρώτου βιβλίου μου, ένα λεύκωμα με κείμενα και φωτογραφίες που είχα τραβήξει ο ίδιος, κατά τη διάρκεια των τριών επισκέψεων
που έκανα το 1950, το 1952 και το 1953. [….] Το να ζήσεις εκεί όπως το έκανα για πολλές συνεχόμενες εβδομάδες προϋπέθετε να ενταχθώ όσο το δυνατόν
περισσότερο στην αθωνίτικη ζωή, να μοιράζομαι σε όλους τους τομείς τη ζωή των μοναχών.
Ανάφη
Αδελφή δίδυμη της Σαντορίνης και τελευταίο λείψανο, και αυτή, της καταστροφικής έκρηξης που δημιούργησε τον μεγάλο κρατήρα, το νησί φέρει ένα όνομα
μάλλον ποιητικό αφού θέλει να πει στα ελληνικά η «Φανερωμένη».
Αρκαδία
Γη μάγισσα, χώρα όπου βασιλεύουν η αρμονία, η αφθονία και η μακροβιότης, όπου αγνοείται το χρήμα, η βία και το μίσος, να τι φέρνει κατ’αρχήν στο μυαλό η
λέξη Αρκαδία. Αλλά πρόκειται για ένα όψιμο, δυτικο όραμα, γεννημένο την επαύριο της Αναγέννησης, την αυθεντικότερη απεικόνιση του οποίου θα βρούμε στον
πίνακα του Πουσέν με τον τίτλο Οι Βοσκοί της Αρκαδίας.[…] Κατά το τελευταίο μου ταξίδι, στο οποίο ακολούθησα τα χνάρια του Παυσανία, δεν απάντησα την
Αρκαδία των ζωγράφων και των ποιητών παρά σε ένα μόνο σημείο, στη λίμνη Στυμφαλία (σημ.Κ.: η λίμνη Στυμφαλία βρίσκεται στο νομό Κορινθίας). Η καρδιά
τούτης της περιοχής, που περιβάλλεται από πολύ δασωμένα βουνά, συχνά, ιδιαίτερα φθινόπωρο όπως ήταν όταν εγώ την επισκέφτηκα, σκεπάζεται από ομίχλες
και καταχνιές, φέρνοντας ακατανίκητα στο μυαλό τα Χάιλαντς της Σκωτίας! Το πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεσαι φθάνοντας εκεί είναι ένα απέραντο δάσος από
καλαμιές που σχεδόν καλύπτουν όλη τη λίμνη. Και αν ανεβείς στην ακρόπολη, όπου δεν σώζονται παρά μερικά ερείπια σύρριζα με το χώμα, σου επιβάλλεται η
σιωπή και η μοναξιά αυτού του τόπου.
Ελευσίνα ή η μάχη του αληθινού
μέλλοντος ενάντια στο ψεύτικο παρόν
Πήγα στην Ελευσίνα το 1950, κατά το δεύτερο ταξίδι μου στην Ελλάδα. Τα Μυστήρια – ή μάλλον η σκιά τους – με προσέλκυαν ακόμη. Δεν είχα αδειάσει την ψυχή
μου απ’ τους νεκρούς θεούς που κατοικούσαν το χώρο. Αχαϊκή σκόνη της μνήμης, Ιωνικοί ιριδισμοί του απολιθωμένου χρόνου.Ικαρία
Πήγα προσκυνητής, αν μου επιτραπεί η έκφραση, για να ζήσω από κοντά την παγίδα των θρύλων. […] Καθισμένος στην άκρη της προκυμαίας του Αγίου Κήρυκου,
στη βάση του μνημείου του Ίκαρου που ο άνεμος δονεί τις λαμαρίνες του, σκέφτομαι αυτήν την πολύ παλιά ιστορία, που όλη της η σημασία εξαρτάται από την
προσθήκη ή την αφαίρεση ενός γιώτα, από ένα φθόγγο όπως ο καρ που στα κελτικά σημαίνει τόπος πετρώδης και βραχώδης. Αν υπάρχει ένα νησί πετρώδες και
βραχώδες, αυτό είναι η Ικαρία, πραγματικός εχίνος που τον δέρνουν οι άνεμοι, με κάποιους πευκώνες γύρω του και ελαιώνες στη νότια πλευρά του, την
προστατευμένη από τα μελτέμια, τους βόρειους ανέμους. Ικαρία, το νησί των μελτεμιών.
Ραμνούντα
Κατά την τελευταία μου επίσκεψη στη Ραμνούντα το 1963, το δειλινό, ψαράδες έριξαν την άγκυρά τους σε ένα γειτονικό ορμίσκο. Με κάλεσαν να κοπιάσω, να
μοιραστώ μαζί τους το δείπνο τους κατόπιν αυτοί ξανοίχτηκαν στη θάλασσα κι εγώ ανηφόρισα προς το ναό για να κοιμηθώ στον περίβολό του. Άπλωσα το σάκκο
μου πάνω στο μάρμαρο και πλάγιασα…μα δεν μπόρεσα να κοιμηθώ: θόρυβοι στοιχειώναν τη νύχτα, οι γρύλοι, το γουργούρισμα του καϊκιού που έπιανε πέλαγος,
η μακρινή ηχώ της κουβέντας των ψαράδων. Το μυαλό μου πήγαινε σ’ αυτή την παράξενη θεότητα, αυτή την ιδέα της Νέμεσης, την τόσο ζωντανή και αφηρημένη
συγχρόνως, με την οποία οι Έλληνες εξέφρασαν την ανάγκη τους να δοθεί στο σύμπαν μια τάξη, ένας νόμος, μια αρμονία που να ρυθμίζει την ισορροπία ανάμεσα
στα πράγματα, τα πλάσματα και τις επιθυμίες… … …
Σαντορίνη
Πάνω από δέκα και βάλε ταξίδια, αρχίζοντας από το πρώτο, το 1950, δεν με αποθάρρυναν να ξαναγυρίζω πάντα στη Σαντορίνη. Αντίθετα απ’ ό,τι ακούω συχνά να
λέγεται, τα ηφαιστειογενή νησιά απέχουν πολύ από το να μοιάζουν μεταξύ τους. Το να ζεις πάνω σ’ ένα ηφαίστειο, ασφαλώς σε τοποθετεί απέναντι σ’ ένα
κίνδυνο και ένα ρίσκο ίδιο για όλους, αυτό όμως δεν θέλει να πει ότι όλοι τον αντιμετωπίζουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. [….] Αυτό που πάντα ξαφνιάζει σ’ αυτά
τα εξ ορισμού όχι και τόσο φιλόξενα νησιά, είναι η επιμονή και η ισχυρογνωμοσύνη των ανθρώπων να εννοούν πάση θυσία να ζουν σ’ αυτά… … …
Σπέτσες
Βρίσκομαι σ’ ένα ελληνικό νησί που κάποτε είχε την ώρα της δόξας του και οι κάτοικοι του οποίου, σήμερα λησμονημένοι, ανασταίνουν τη μεγάλη ιστορία
σχεδιάζοντας λίγο πολύ παντού, σε πλατείες, περίβολους εκκλησιών και αυλές σπιτιών, με μαύρα και άσπρα βότσαλα που μαζεύουνε στους γιαλούς, τους
αλλοτινούς ήρωες: αγωνιστές του ’21, ναύτες, καπεταναίους, κουρσάρους, τις παντοτινές μυθολογικές μορφές: γοργόνες και σειρήνες. Εδώ, κάτω από τον ακόμα
καυτό ήλιο του Σεπτεμβρίου, περπατάμε κυριολεκτικά πάνω στην ιστορία και τους μύθους. Άλλωστε, διασχίζοντας την πλατεία του Αγίου Νικολάου, προστάτη
των ψαράδων, αποφεύγω προνοητικά να ποδοπατήσω την ωραία σειρήνα με το γυμνό στήθος που κατακεραυνώνει όλους τους διαβάτες με τα μεγάλα σκοτεινά
και αστραφτερά μάτια της. Στην ουσία, το μόνο που έχω να δώσω σήμερα, είναι αυτή η εικόνα μιας ντυμένης με άσπρα και μαύρα βότσαλα σειρήνας που
διαιωνίζει μέσα στην πέτρα αυτού του νησιού το χαμόγελο ενός μαγευτικού και χαμένου κόσμου.Το κέντρο του κόσμου πέρασε κάποτε από αυτό τον τόπο… … …
ΤροιζήναΕπισκέφτηκα την Τροιζήνα την αυγή. Το μούχρωμα σκέπαζε ακόμα τη μικρή πεδιάδα που χωρίζει το αρχαίον όρος Φορβάντιον – σήμερα Αδέρες – από τη
θάλασσα, και όπου βρίσκονται τα ερείπια. Ο ήλιος, στα δυτικά, φώτιζε την κορυφογραμμή στο Άνω Φανάρι – Κοιμωμένη, το λένε οι ντόπιοι.Σιωπή και γαλήνη
πρωινού… … …
Αποσπάσματα από το βιβλίο του Jacques Lacarrière Ερωτικό λεξικό της Ελλάδας
μετάφραση: Xάρης Παπαδόπουλος, Ιωάννα Χατζηνικολή και Συνεργάτες
Εκδόσεις: Χατζηνικολή, 2001 / ΠΗΓΗ http://key-em.blogspot.gr/
Πενήντα και πλέον χρόνια κρατά το οδοιπορικό του Λακαριέρ στην Ελλάδα, καθώς έρχεται και επανέρχεται επισκεπτόμενος, κατά προτίμηση, τους ίδιους
προσφιλείς του τόπους. Η πρώτη φορά, το 1947, όταν πρωτοαντίκρισε στο μουσείο των Δελφών, τον Ηνίοχο, αμπαλαρισμένο σε κιβώτιο, λόγω Εμφυλίου, να
εξέχει μόνο το κεφάλι του, χάλκινο με αδειανό βλέμμα.
Δεύτερη φορά, το 1950, που πρωτοπήγε στην Ελευσίνα, καθώς, τότε ακόμη τον προσήλκυαν τα μυστήρια. Σημαντικές στάθηκαν οι τρεις πρώτες επισκέψεις στον
Άθω, 1950, 1952, 1953, που έδωσαν και το θέμα για το πρώτο βιβλίο του, ένα λεύκωμα με κείμενα και φωτογραφίες και αργότερα για το μπεστ σέλερ του, “Το
ελληνικό καλοκαίρι”. – από το site asprilexi.com
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Έκανα το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα στα 1947, και το τελευταίο το φθινόπωρο του 1966. Η τελευταία εικόνα μου: ένα νησί του Αιγαίου, άδεντρο, μ’ ένα
μοναδικό χωριό’ τοπίο απογυμνωμένο με τη μιζέρια και την ομορφιά συναρμοσμένες σα δυό πλαγιές του ίδιου λόφου. Μιζέρια και ομορφιά. Σύζευξη των
ανιθέτων, όπως η φράση του Ηράκλειτου που τα κυκλαδίτικα τοπία δεν παύουν να τη συλλαβίζουν μέσα στο φως τους: Αρμονίη κόσμου παλίτροπος. Αν η εικόνα
αυτού του χαμένου νησιού παραμένει μέσα μου τόσο έντονη, είναι ίσως επειδή στάθηκε η τελευταία.
μτφ: Ιωάννα Χατζηνικολή
(Το Ελληνικό καλοκαίρι – Εκδ. Χατζηνικολή, 1980)
Ζακ Λακαριέρ: “Ωραίος σαν Έλληνας…”
από το site Culture ana-mpa.gr
«Στην Ελλάδα η ομορφιά δεν μαθαίνεται ποτέ, είναι αυθόρμητη, αυτόχθονη όπως τ’ άσπρα κεντίδια των κυμάτων πάνω στην άμμο, όπως η μελετημένη
συμμετρία των κυπαρισσιών σε όλο το μήκος των δρόμων, σαν μία πανδαισία χρωμάτων σε πόρτες και παράθυρα, ή σαν το πολύχρωμο έμβλημα των ελληνικών
ενδυμάτων και κοσμημάτων. Διότι η ομορφιά είναι μία μάχη, είναι η νίκη του φωτός πάνω στη σκιά».Συγγραφέας, ποιητής και δοκιμιογράφος, ο Ζακ Λακαριέρ υπήρξε ένας από τους πιο προσεκτικούς παρατηρητές της Ελλάδας και, υπό αυτή του την ιδιότητα, ένας
ελληνιστής παγκοσμίου φήμης. Μετάφρασε στα γαλλικά τους Έλληνες κλασικούς, αλλά και νεοέλληνες συγγραφείς και ποιητές, μεταλαμπαδεύοντας την αγάπη
του για τον ελληνικό πολιτισμό στο ευρωπαϊκό κοινό.
Ο Ζακ Λακαριέρ δεν υπήρξε απλά ένας αρχαιολάτρης μελετητής, αλλά ένας “ανιχνευτής” της συνέχειας του αρχαίου ελληνικού πνεύματος στο σύγχρονο
πολιτισμό. Όπως είχε πει χαρακτηριστικά: «Όποιος αναζητά ψήγματα της αρχαίας Ελλάδας, δεν πρέπει να ψάχνει στα μνημεία, ούτε καν στους τόπους, αλλά στον
τρόπο ζωής, στην παράδοση, σε μια γιορτή, ακόμα και σ’ ένα λαϊκό παραμύθι…»
Η αγάπη του για την Ελλάδα ξεκίνησε από τα μαθητικά του κιόλας χρόνια, όταν διδασκόταν ελληνικά στο λύκειο της Ορλεάνης, της πόλης όπου γεννήθηκε το
1925. Η φιλομάθειά του τον έφερε στο Παρίσι, για φιλολογικές και νομικές σπουδές, ενώ η δίψα για ζωή και περιπέτειες τον ώθησε, σε ηλικία 22 ετών, να
ξεκινήσει με τα πόδια ένα ταξίδι στην Ινδία. Τελικά η καρδιά του τον οδήγησε στην Ελλάδα και την Κύπρο όπου πραγματοποίησε πολυάριθμα ταξίδια και, με
αχώριστο σύντροφο μια ‘Λέικα’, έφερε πίσω στην Ευρώπη εικόνες μεγάλης ευαισθησίας.
«Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις, που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια» είχε γράψει και, πιστός εραστής του
αρχιπελάγους, είχε εκφράσει την επιθυμία –όταν ερχόταν εκείνη η ώρα- να σκορπιστεί η τέφρα του στο θαλάσσιο χώρο μεταξύ Ύδρας και Σπετσών.
Η τελευταία δημόσια εμφάνισή του στην Ελλάδα ήταν στις 4 Σεπτεμβρίου 2005, στο συμπόσιο που είχε διοργανώσει προς τιμή του ο Δήμος Εξωμβούργου Τήνου,
με θέμα «Ατενίζοντας το Αιγαίο», και ομιλητές φίλους του Λακαριέρ και σημαντικούς εκπροσώπους των ελληνικών γραμμάτων, όπως ο συγγραφέας Τάκης
Θεοδωρόπουλος και ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, ο οποίος ξεδίπλωσε άγνωστες πτυχές από τη γνωριμία τους και ξεχασμένα περιστατικά από τη ζωή του
Λακαριέρ, όπως για παράδειγμα για τότε που είχε παίξει στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, το 1947, το ρόλο του Ξέρξη, τραγουδώντας μάλιστα σε μια διασκευή
για Όπερα της Ομώνυμης τραγωδίας του Αισχύλου: Εκείνη τη νύχτα, «μέσα στη σιγαλιά των βουνών όπου οι αντάρτες παραφύλαγαν, απαλλάχτηκα για πάντα
από την οπτασία των αρχαίων λιθαριών. Ένιωσα να πεθαίνει μέσα μου μία Ελλάδα και να γεννιέται μια άλλη».
Ο ίδιος ο Ζακ Λακαριέρ, σε σχετική ερώτηση του κοινού, είχε απαντήσει τότε ότι «η Ελλάδα είναι για τους έλληνες και όχι για τους τουρίστες», δίνοντας πάλι τη
δική του οπτική για τη χώρα που τόσο αγάπησε.
Ο Ζακ Λακαριέρ είχε τιμηθεί το 1991 με το μεγάλο βραβείο λογοτεχνίας της Γαλλικής Ακαδημίας για το σύνολο του έργου του.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΒΑΦΟΠΟΥΛΕΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ κ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΛΕΙΨΙΣΤΙΝΟΥ
ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΗΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ «ΤΟ ΒΠΚ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ»
ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ FM 100,6 ΣΑΣ ΕΥΧΟΝΤΑΙ ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *