Σοφία Αϊβάζογλου: «Η κωμωδία είναι μαθηματικά και απαιτεί τεράστια πειθαρχία»
Ένα δευτερόλεπτο καθυστέρησης αρκεί για να χαθεί ένα αστείο. Μια απρόσμενη ατάκα στην πρόβα μπορεί να εξελιχθεί στην πιο πετυχημένη στιγμή μιας παράστασης. Και μια ανεπαίσθητη παύση, λίγο πριν από τη μεγάλη αποκάλυψη, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το γέλιο που θα ακολουθήσει. Η Σοφία Αϊβάζογλου γνωρίζει καλά αυτές τις λεπτές ισορροπίες. Συμμετέχοντας στην κωμωδία «Μην πεις όχι μωρό μου», που επιστρέφει στο Θέατρο Βότση στις 27, 28 και 29 Νοεμβρίου, ανακαλύπτει διαρκώς νέες πλευρές του ρόλου της και της ιδιαίτερης σχέσης που δημιουργείται ανάμεσα στον ηθοποιό και το κοινό. Στη συζήτησή της με τον Γρηγόρη Γρηγορά για το GR4YOU, μοιράζεται στιγμές από τις πρόβες, μιλά για τη συνεργασία της με τον Βασίλη Τσικάρα και εξηγεί γιατί η εμπιστοσύνη μεταξύ των ηθοποιών είναι απαραίτητη για να λειτουργήσει μια κωμική σκηνή. Από τους αυθόρμητους αυτοσχεδιασμούς μέχρι τις μικρές συνήθειες ενός ρόλου που ακολουθούν τον ηθοποιό και έξω από το θέατρο, η Σοφία Αϊβάζογλου φωτίζει την καθημερινότητα της υποκριτικής μέσα από τη δική της εμπειρία.
Το «Μην πεις όχι μωρό μου» επιστρέφει στο Θέατρο Βότση στις 27, 28 και 29 Νοεμβρίου. Τι είναι αυτό που σας ενθουσιάζει περισσότερο σε αυτή τη νέα συνάντηση με το κοινό και τι έχει αλλάξει στη δική σας προσέγγιση της παράστασης;
Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο είναι η μοναδική ενέργεια της ζωντανής επαφής με τον κόσμο. Κάθε νέα συνάντηση με το κοινό είναι μια διαφορετική εμπειρία, γιατί ο παλμός των θεατών επαναπροσδιορίζει την παράσταση. Όσον αφορά τη δική μου προσέγγιση, ο χρόνος που μεσολάβησε μου επέτρεψε να “ωριμάσω” μέσα στον ρόλο. Ανακάλυψα νέες αποχρώσεις, πιο βαθιές ποιότητες και μικρές λεπτομέρειες που ίσως την πρώτη φορά δεν είχα προλάβει να φωτίσω, κάνοντας την ερμηνεία μου ακόμα πιο άμεση και ουσιαστική.
Σε μια κωμωδία παρεξηγήσεων, ο θεατής συχνά γνωρίζει περισσότερα από τους ίδιους τους χαρακτήρες. Πώς διαχειρίζεστε αυτή τη διαφορά γνώσης, ώστε να διατηρείται η αγωνία αλλά και το κωμικό αποτέλεσμα;
Αυτή η ασυμμετρία πληροφορίας είναι η καρδιά της κωμωδίας καταστάσεων. Ως ηθοποιός, το μυστικό είναι να παραμένω απόλυτα πιστός/ή στην άγνοια του χαρακτήρα μου. Πρέπει να βιώνω την παρεξήγηση σαν καθαρή πραγματικότητα, χωρίς να “κλείνω το μάτι” στο κοινό. Όσο πιο σοβαρά αντιμετωπίζει ο ήρωας την παράλογη κατάσταση στην οποία βρίσκεται, τόσο περισσότερο κορυφώνεται η αγωνία του θεατή για το πότε θα αποκαλυφθεί η αλήθεια, και τόσο πιο αβίαστα βγαίνει το γέλιο.
Η κωμωδία απαιτεί ακρίβεια, γρήγορες αντιδράσεις και σωστό συγχρονισμό. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το πιο δύσκολο στοιχείο της και πόσο σημαντική είναι η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ηθοποιούς για να λειτουργήσει μια κωμική σκηνή;
Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι αναμφίβολα το timing (ο σωστός συγχρονισμός). Στην κωμωδία, μια ατάκα ή μια κίνηση που θα καθυστερήσει έστω και ένα δευτερόλεπτο μπορεί να καταστρέψει το αστείο. Εδώ ακριβώς έρχεται η εμπιστοσύνη μεταξύ των ηθοποιών, η οποία είναι το Α και το Ω. Στη σκηνή πρέπει να λειτουργούμε σαν ένας ενιαίος οργανισμός, σαν μια καλοκουρδισμένη ορχήστρα. Πρέπει να ξέρεις ότι ο συνάδελφός σου θα είναι εκεί για να σε “κρατήσει”, να σου δώσει την πάσα και να αντιδράσει οργανικά, δημιουργώντας ένα ασφαλές δίχτυ ασφαλείας για όλους μας.
Στις πρόβες συχνά γεννιούνται ιδέες που δεν υπήρχαν στον αρχικό σχεδιασμό μιας παράστασης. Υπήρξε κάποια στιγμή κατά την προετοιμασία του «Μην πεις όχι μωρό μου» που ένας αυθορμητισμός ή μια απρόσμενη πρόταση άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζατε μια σκηνή;
Οι πρόβες είναι ένας ζωντανός εργαστηριακός χώρος και οι πιο όμορφες στιγμές γεννιούνται συχνά από το “λάθος” ή το απρόσμενο. Κατά την προετοιμασία του «Μην πεις όχι μωρό μου», υπήρξαν πολλές στιγμές που ένας αυθόρμητος αυτοσχεδιασμός, μια λανθασμένη ατάκα ή μια τυχαία αντίδραση της στιγμής μάς έκανε να ξεσπάσουμε σε γέλια. Ο σκηνοθέτης μας, Βασίλης Τσικάρας, έχει την οξυδέρκεια να αναγνωρίζει αυτές τις αυθεντικές στιγμές και αρκετές από αυτές τις “εκπλήξεις” των προβών τις κρατήσαμε και τις ενσωματώσαμε οργανικά στο τελικό αποτέλεσμα της παράστασης.
Υπάρχει κάποια λεπτομέρεια στην ερμηνεία σας, μια κίνηση, ένα βλέμμα ή μια μικρή παύση, που μπορεί να περνά απαρατήρητη από τον θεατή, αλλά για εσάς είναι καθοριστική στη συγκεκριμένη παράσταση;
Υπάρχει μια συγκεκριμένη στιγμή στην παράσταση, μια μικρή παύση δευτερολέπτων πριν από μια μεγάλη αποκάλυψη, συνοδευόμενη από ένα φευγαλέο, αμήχανο βλέμμα προς το κοινό. Ο θεατής εκείνη την ώρα παρασύρεται από τη γρήγορη ροή της κωμωδίας και ίσως δεν εστιάζει συνειδητά σε αυτό. Για μένα, όμως, αυτή η μικρή παύση είναι καθοριστική. Είναι το σημείο όπου ο χαρακτήρας μου “παίρνει ανάσα”, συνειδητοποιεί το μέγεθος της παρεξήγησης και ουσιαστικά κουρδίζει την επόμενη κίνηση που θα φέρει το γέλιο στην αίθουσα.

Η συνεργασία με διαφορετικούς σκηνοθέτες και ηθοποιούς αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καλλιτεχνικής εξέλιξης. Τι θεωρείτε ότι έχετε αποκομίσει από τη συνεργασία σας με τον Βασίλη Τσικάρα και τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης;
Η συνεργασία με τον Βασίλη Τσικάρα είναι ένα πραγματικό μάθημα πάνω στο κωμικό timing και την ελευθερία πάνω στη σκηνή. Ο Βασίλης έχει την ικανότητα να καθοδηγεί τον ηθοποιό με ακρίβεια, αφήνοντάς του ταυτόχρονα τον χώρο να αυτοσχεδιάσει και να φέρει τη δική του προσωπικότητα στον ρόλο. Από όλη την ομάδα και τους υπόλοιπους συναδέλφους, κρατάω το αίσθημα της απόλυτης ομαδικότητας. Μέσα από αυτή τη δουλειά αποκόμισα μεγαλύτερη ευελιξία, έμαθα να ακούω περισσότερο τον συμπαίκτη μου στη σκηνή και να αντιδρώ στα ερεθίσματα της στιγμής.
Κάθε ηθοποιός διαμορφώνει σταδιακά τη δική του σχέση με τη σκηνή. Υπάρχει κάποια εμπειρία ή κάποιος ρόλος που θεωρείτε ότι αποτέλεσε σημείο καμπής στη μέχρι σήμερα καλλιτεχνική σας διαδρομή;
Θεωρώ ότι κάθε ρόλος αφήνει ένα μικρό αποτύπωμα και μας εξελίσσει, αλλά το πραγματικό σημείο καμπής για μένα ήταν όταν κλήθηκα για πρώτη φορά να διαχειριστώ έναν καθαρά κωμικό ρόλο απαιτήσεων, όπως αυτός στην παράσταση «Μην πεις όχι μωρό μου». Η κωμωδία είναι “μαθηματικά” και απαιτεί τεράστια πειθαρχία. Η στιγμή που ένιωσα ότι μπορώ να ελέγξω τον ρυθμό, να προκαλέσω το γέλιο και να επικοινωνήσω άμεσα με τον παλμό του κοινού, ήταν η στιγμή που επαναπροσδιορίστηκε η σχέση μου με τη σκηνή και απέκτησα μεγαλύτερη καλλιτεχνική αυτοπεποίθηση.
Η υποκριτική απαιτεί συνεχή προσπάθεια, ακόμη και σε περιόδους που οι επαγγελματικές ευκαιρίες είναι περιορισμένες. Τι είναι αυτό που σας δίνει κίνητρο να συνεχίζετε και πώς διατηρείτε ζωντανή τη δημιουργικότητά σας;
Το μεγαλύτερο κίνητρό μου είναι η ίδια η ανάγκη για έκφραση και η αγάπη για αυτή την τέχνη. Η υποκριτική δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα, είναι τρόπος ζωής. Σε περιόδους που οι εξωτερικές ευκαιρίες είναι λιγότερες, στρέφομαι προς τα μέσα: διαβάζω νέα έργα, παρακολουθώ σεμινάρια, βλέπω παραστάσεις συναδέλφων και συζητώ για το θέατρο. Η δημιουργικότητα διατηρείται ζωντανή όταν παραμένεις περίεργος για τον κόσμο γύρω σου και όταν συνεχίζεις να εξασκείς το “εργαλείο” σου, ψάχνοντας την έμπνευση ακόμα και στις πιο απλές καθημερινές στιγμές.
Πόσο εύκολο είναι για έναν ηθοποιό να αποχωρίζεται έναν χαρακτήρα μετά το τέλος μιας παράστασης; Σας έχει συμβεί να κουβαλάτε στην καθημερινότητά σας μια συνήθεια ή έναν τρόπο σκέψης κάποιου ρόλου;
Ο αποχωρισμός ενός ρόλου δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση, καθώς περνάς μήνες προσπαθώντας να σκεφτείς και να νιώσεις όπως αυτός. Προσωπικά, δεν κουβαλάω τον χαρακτήρα με έναν βαρύ ή ψυχολογικό τρόπο, αλλά μου έχει συμβεί να πιάσω τον εαυτό μου να υιοθετεί μικρές ασυνείδητες συνήθειες. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των εντατικών προβών ή των παραστάσεων, μπορεί να χρησιμοποιήσω μια συγκεκριμένη χειρονομία, ένα ιδιαίτερο σήκωμα του φρυδιού ή μια χαρακτηριστική λέξη του ρόλου στην καθημερινή μου επικοινωνία με φίλους, μέχρι η ρουτίνα να σβήσει σιγά-σιγά τον χαρακτήρα από πάνω μου.
Τι θα θέλατε να αισθανθεί ο θεατής φεύγοντας από το Θέατρο Βότση και ποιο θεωρείτε ότι είναι το στοιχείο που κάνει το «Μην πεις όχι μωρό μου» να ξεχωρίζει ως θεατρική εμπειρία;
Φεύγοντας από το Θέατρο Βότση, θα ήθελα ο θεατής να νιώθει ανάλαφρος, γεμάτος θετική ενέργεια και να έχει ξεχάσει για δύο ώρες οτιδήποτε τον προβληματίζει στην καθημερινότητά του. Αυτό που κάνει το «Μην πεις όχι μωρό μου» να ξεχωρίζει ως θεατρική εμπειρία είναι ο καταιγιστικός του ρυθμός και η αυθεντικότητα των καταστάσεων. Είναι μια κωμωδία που δεν εκβιάζει το γέλιο, αλλά το παράγει αβίαστα μέσα από τις παρεξηγήσεις των χαρακτήρων, με τις οποίες ο καθένας μας μπορεί, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να ταυτιστεί και να γελάσει με την ψυχή του.
Σε ευχαριστώ Σοφία,
Γρηγόρης Γρηγοράς